Waarom was hij dan toch zo revolutionair in die tijd...

Dan ga ik even een hele korte cursus christendom geven.

Je hebt dan zeg maar dat primitieve christendom... wat tot ver in de Romeinse tijd bestaat van lokale groepen.

Maar de keizer die kiest dan voor het christendom.

En dan krijg je een soort staatskerk.

En dan komt er een georganiseerd christendom.

Wat ineens...

Hoor je die kist ook aanraken?

En hoe gingen mensen daarmee om? Hendrik Dat dus ineens die zon verdween.

Het is natuurlijk een totale aantasting van het kosmische evenwicht.

Ineens is de zon weg.

Je kunt dan terugkijken hoe ging men ermee om in volks verhalen, mythologieën.

En dan zie je eigenlijk een gemengd beeld.

Wij denken altijd van ja, wij weten hoe de wereld in elkaar zit.

En vroeger waren de mensen dom, dus die waren dan gelijk helemaal panisch van angst dat oh.

En Hendrik, wat leert het ons nu? Want het is bijzonder hè?

NRC.

Er was een tijd dat de mensen geen vuur hadden, dus zij gingen naar de grote vogels en vragen: willen jullie niet naar God om het vuur te halen? Die vogels zeiden: nee, dat gaan we echt niet doen.

Veel te gevaarlijk.

Gingen ze naar de middelgrote vogels en die hadden er al helemaal geen zin in.

Als die grote vogels het niet durven, gaan wij het ook niet doen.

Nou, mensen ten einde raad.

Maar ineens hoorden ze piep, piep achter zich.

Ja, dus je zegt het organisatievermogen van mensen heeft zich in ieder geval ver ontwikkeld door het vuur.

Maar je wordt ook gekozen.

Ja, je wordt gekozen.

Het is dus 111 Duits keizerschap.

Het heet officieel Keizer van het Romeinse Rijk, maar het wordt dan inmiddels al het Heilige Romeinse Heilige Roomse Rijk van de Duitse natie genoemd.

Dat is een iets latere term volgens mij, maar het is een Duits keizerrijk en je wordt keizer als je eerst door de machtigen in Duitsland wordt gekozen tot rooms koning.

Dan zit het Romeinse weer in.

Ze zien zich als opvolger van de Romeinen, maar ze hebben geen macht over Engeland of of Frankrijk of Spanje for that matter.

Dat werd echt ook rebellie op een gegeven moment.

wel een ongemakkelijk gevoel

bij ook.

En moest ook leren allemaal tekeningen maken.

Maar die leerden dus die gebarentaal ook.

Maar...

Op twee manieren, werd ook echt afgericht met beloningen om die gebaren te maken.

Maar ze leerde het ook in het dagelijkse doen, want er werd alleen maar gebarentaal gebruikt in haar omgeving.

En dan blijft toch ook nog de vraag, kunnen ze het niet of willen ze het niet?

Dat kunnen wetwetig zijn

geweest.

Dat kan misschien wel de ergste ruzie zijn geweest.

Maar er zijn een paar dingen uit de vroege schriftelijke cultuur...

Waarvan je denkt, ja, dat is toch wel klassieke bedweterigheid.

Er is uit 1800 voor Christus, dus in de oud-Babylonische tijd is dat, is er in het Sumerisch nog een heel verhaal.

Het grappige is, dat moesten al die schrijvers opschrijven, dat was een soort leermiddel, maar dat was een heel leuk dingetje.

En als je dan nog verder vooruit gaat, als je bijvoorbeeld naar de middeleeuwen kijkt?

Als ik het nu samenvat, ook al zijn er nog de nodige onzekerheden in de schattingen van bevolkingsaantallen, toch geven die nieuwe technieken dus inzicht in het feit dat de pre-Columbiaanse beschavingen groter waren, stedelijker, dicht bevolkter, beter verbonden dan tot nu toe werd gedacht.

Ja, en het is niet alleen maar door nieuwe technieken.

Want je ziet in een veel breder veld van onderzoek, zonder die LiDAR, zie je ook allerlei dingen dat die verbindingen zijn.

Bijvoorbeeld in de domesticatie van mais.

Dat blijkt ook in veel grote gebieden zijn geweest.

Kakao komt eigenlijk uit de Amazone.

Werd natuurlijk groot in Midden-Amerika.

Hoe zou de wereld er dan hebben

Hoe is het allemaal ontstaan, dat Hansenverbond?

Ja, het hoogtepunt ligt in de 14e, 15e, 16e eeuw.

Maar de wortels waarin dat hele complexe systeem... wat eigenlijk ongelooflijk is dat zoiets in de middeleeuwen al er was... ontstaat eigenlijk heel simpel.

Je bent een koopman...

Uit Lübeck of uit Hamburg of uit Deventer.

Je hebt in Novgorod met je koggen, met je grote schip... heb je hout opgehaald of graan.

Daar ben je dan al half doodgeslagen door mondieten onderweg, zeerovers.

Heeft de Hans, had de Hans een baas?